homeZesp zamkowo-parkowy → RENESANSOWY ZAMEK

RENESANSOWY ZAMEK

Renesansowy zamek w Suchej Beskidzkiej, popularnie nazywany Maym Wawelem to jeden z najpikniejszych obiektów architektury renesansowej w Maopolsce Zachodniej. Dzisiaj to centrum kultury, sztuki i nauki dla caego regionu. W swojej prawie szeciowiekowej historii by wasnoci piciu rodzin szlacheckich: Castiglione-Suskich, Komorowskich, Wielopolskich, Branickich i Tarnowskich, a obecnie, po uregulowaniu stanu prawnego – Gminy Sucha Beskidzka.

Najstarsz cz zamku, widoczn w skrzydle poudniowo-wschodnim wzniós w l. 1554-155Zamek w Suchej Beskidzkiej od strony dziedzica8 Kasper Castiglione – Suski, zotnik krakowski o pochodzeniu woskim, nie wykluczone, e w miejscu starszego zaoenia dworskiego. By to niewielki, kamienny dwór obronny, przypominajcy dawne fortalicium szlacheckie. Kolejny z wacicieli Piotr Komorowski, w l. 1608-1630 dokona jego rozbudowy w okaza rezydencj magnack w stylu renesansowym, wzorowan na zamku królewskim w Krakowie. Zamek zosta wówczas otoczony murem parawanowym, zamykajcym dziedziniec od strony wschodniej. Kolejne zmiany w bryle i we wntrzach obiektu wprowadzili na przeomie XVII i XVIII wieku Wielopolscy, m.in. ksina Anna z Lubomirskich Wielopolska w 1708 roku. Za jej przyczyn nad skrzydem poudniowo-wschodnim zostay dobudowane dwie wiee o namiotowych dachach, a wntrza przekomponowane na styl barokowy.

 

Zamek sta si paacem. Wielopolscy rozbudowali równie nieistniejce ju dzisiaj zaplecze gospodarcze zamku od strony zachodniej. Równie w barokowej konwencji zosta przebudowany ogród zamkowy, którego relikty s czytelne do dzisiaj w postaci symetrycznie rozplanowanych cieek. Zaoenie ogrodowe otoczono kamiennym murem. W l. 90. tych XIX wieku, za przyczyn Branickich nastpiy kolejne zmiany w architekturze i wntrzach obiektu. Zosta m.in. wyburzony mur parawanowy otaczajcy zamek od strony wschodniej. W ten sposób odsonita zostaa galeria arkadowa wraz z krugankami pierwszego pitra. Obok swojej niekwestionowanej wartoci architektonicznej, zamek sta si wówczas jedn z najwikszych skarbnic wiedzy i twórczoci pimienniczej na ziemiach polskich. Znalaza tutaj swoj siedzib wspaniaa biblioteka, z niezwykle cennymi dla kultury polskiej zbiorami ksig, rkopisów, malarstwa, rzeby i innych narodowych pamitek. W 1905 roku zamek uleg poarowi. Jego odbudow, zakoczon w 1910 roku, nadzorowa wybitny polski architekt Tadeusz Stryjeski. W czasie I wojny wiatowej w zamku funkcjonowa szpital Polskiego Czerwonego Krzya. Po wybuchu II wojny wiatowej, gdy ostatni prywatny waciciel Juliusz Tarnowski wraz z rodzin uda si na emigracj, rezydencj zajli Niemcy, a póniej wojska radzieckie. Sama budowla (w przeciwiestwie do jej wntrz), nie ucierpiaa zbytnio w czasie wojennej poogi, jednak wyposaenie oraz bezcenne zbiory biblioteczno-muzealne ulegy rozproszeniu, rabunkom i dewastacji. Tylko cz z nich zdoano uratowa i wczy w skad ksigozbiorów rónych bibliotek na terenie Polski. Po wojnie, do 1969 roku w zamku dziaalno prowadzio Liceum Ogólnoksztacce wraz z internatem. W dniu 12 czerwca 1975 roku zamek zosta przejty przez Pastwowe Zbiory Sztuki na Wawelu, w celu przystosowania go do dziaalnoci muzealnej.

 

Niestety, pomimo wielkich nakadów finansowych, remont zosta przerwany ju w 1984 rokZamek w Suchej Beskidzkiej wiea zegarowau, a sabo zabezpieczone i w aden sposób nieuytkowane budynki zaczy popada w ruin. Gmina Sucha Beskidzka nie mogc zaakceptowa faktu, e ten cenny dla polskiej kultury zabytek nie jest udostpniony spoeczestwu, przeja go od Skarbu Pastwa w 1996 roku, dokadajc wszelkich stara, aby odzyska dawn wietno. Niestety nie rozwizana systemowo w Polsce kwestia reprywatyzacji spowodowaa, e pomimo wielkiej iloci si i rodków woonych przez suski samorzd celem zachowania zamku dla spoecznoci lokalnej i turystów, realizacja tego zamiaru stana w ostatnich latach pod znakiem zapytania wskutek roszcze spadkobierców ostatnich prywatnych wacicieli obiektu.

 

Dziki determinacji burmistrza miasta Stanisawa Lichosyta i rady miejskiej, cignca si wiele lat sprawa sdowa zostaa ostatecznie zakoczona w kwietniu 2016 roku wykupem zespou zamkowo-parkowego przez gmin od byych spadkobierców rodziny Tarnowskich. Ju pod koniec maja tego samego roku, burmistrz miasta zoy wniosek wraz z dokumentacj aplikacyjn do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Maopolskiego o dofinansowanie koniecznych prac renowacyjnych, który otrzyma dofinansowanie w wysokoci ok. 6,5 mln zotych. Gmina jako penoprawny waciciel przeznaczya ze rodków wasnych ponad 4 mln zotych. W l. 2017 – 2018 za czn kwot ponad 10,5 mln zotych przeprowadzona zostaa gruntowna renowacja wszystkich zewntrznych elementów zamku. Zakres prac obejmowa cakowit wymian pokrycia dachowego z rynnami i elementami blacharskimi, wykonanie izolacji przeciwwodnej i przeciwwilgociowej cian zewntrznych, wymian caej stolarki okiennej i drzwi zewntrznych oraz wykonanie nowych tynków. Odrestaurowane zostay równie elementy kamienne i posadzki kruganków. Rekonstrukcji poddano zewntrzne okadziny architektoniczne z detalami w postaci sgraffita i iluzorycznych okien, którym przywrócono historyczny ksztat. Zrekonstruowano take kominy i instalacj odgromow. Prace budowlane obejmoway równie modernizacj kanalizacji deszczowej i wodno-kanalizacyjnej, uporzdkowanie oraz utwardzenie dziedzica z wykonaniem nawierzchni kamiennej oraz restauracj arkadowych mostków w parku zamkowym. Zamek zosta równie piknie owietlony. Wykonana iluminacja noc wspaniale eksponuje jego bry tworzc niezwyky nastrój.

W zamku swoj siedzib maj: Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej wraz z Punktem Informacji Turystycznej dziaajcym w ramach Maopolskiego Systemu Informacji Turystycznej, Wysza Szkoa Turystyki i Ekologii, Towarzystwo Mioników Ziemi Suskiej, ucznicze Towarzystwo Sportowe „Zamek Suski” oraz hotel i restauracja „Kasper Suski”.

 

Zamek jako niezwykle pikna i kulturotwórcza przestrze jest miejscem licznych imprez okolicznociowych, sympozjów, konferencji naukowych oraz koncertów. Mona z ca odpowiedzialnoci stwierdzi, e nigdy w swojej historii nie prezentowa si lepiej ni obecnie.




    lekcje muzealne         dla przewodnik�w

    Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej
    ul. Zamkowa 1
    34-200 Sucha Beskidzka

    tel. + 48 33 874 26 05
    fax: + 48 33 874 26 05
    Zobacz nas na: